Hareketli protez (damak) nasıl yapılır?
Hareketli protez, eksik dişlerin çıkarılıp takılabilen bir apareyle tamamlanmasıdır. Hiç dişi kalmamış çenede tam protez, bir kısmı duran çenede parsiyel protez uygulanır. Sabit çözümlere (implant, köprü) göre daha kısa sürede ve daha az cerrahiyle tamamlanır; buna karşılık alışma dönemi gerektirir ve periyodik uyumlama ister.
Tedavi nasıl uygulanır?
- 01
Muayene ve planlama
30 dkKalan dişler, diş eti sağlığı ve çene kemiğinin biçimi değerlendirilir; röntgen alınır. Tam mı parsiyel mi, implant desteği gerekli mi konuşulur. Çekilmesi gereken diş varsa önce o tamamlanır. - 02
Ölçü
2 seansÖnce hazır kaşıkla genel ölçü, ardından kişiye özel kaşıkla hassas ölçü alınır. Protezin tutuculuğu bu aşamanın titizliğine bağlıdır. - 03
Kapanış kaydı ve diş provası
1–2 seansÇenelerin kapanış ilişkisi kaydedilir. Mumdan hazırlanan modelde diş boyu, rengi ve dizilimi ağızda prova edilir — değişiklik bu aşamada yapılır. - 04
Bitim ve teslim
1 seansOnaylanan model laboratuvarda son hâline getirilir. Protez takılır, bası yapan noktalar işaretlenip düzeltilir. - 05
Uyumlama seansları
1–2 haftaİlk günlerde bası yaraları olağandır. Bir-iki kontrolde noktalar alınarak protez rahatlatılır. Bu seanslar tedavinin parçasıdır, ertelenmemelidir.
Kimler için uygun?
- Tam dişsizlik
- Çok sayıda diş eksikliği
- İmplant için uygun olmayan veya implant istemeyen hastalar
- Cerrahi işlemden kaçınılması gereken durumlar
- Sabit tedavi öncesi geçici çözüm ihtiyacı
Önce değerlendirilmesi gerekenler
- Tedavi edilmemiş diş eti hastalığı veya kalan dişlerde çürük
- Ağız hijyeni sağlanamayan durumlar — protez altı iltihabı gelişir
- Aşırı erimiş çene kemiği; tutuculuk için implant desteği değerlendirilir
- Şiddetli öğürme refleksi olan hastalarda plan değişebilir
Tedaviden sonra nelere dikkat edilir?
- İlk günler yumuşak gıdalarla ve küçük lokmalarla başlayın, çiğnemeyi iki tarafa paylaştırın.
- Konuşma ilk haftalarda farklı gelebilir; sesli okumak alışmayı hızlandırır.
- Protezi her gün çıkarıp fırçalayın; diş macunu yerine protez temizleyici tercih edin.
- Geceleri çıkarıp suda bekletin — diş eti dinlenmezse iltihap gelişir.
- Sıcak suyla yıkamayın, şeklini kaybeder.
- Bası yarası olursa protezi zorlamayın, uyumlama için gelin.
- Çene kemiği zamanla değişir; protez gevşerse astarlanması veya yenilenmesi gerekir.
Merak edilenler
Protez düşer mi, konuşurken kayar mı?
İyi ölçü alınmış bir protez emme etkisiyle tutunur, ancak alt çenede kemik yapısı gereği tutuculuk üst çeneden daha zordur. Kayma şikâyeti sürüyorsa uyumlama yapılır; kalıcı çözüm için iki implant üzerine oturan çıtçıtlı protez seçeneği değerlendirilir.
Alışmak ne kadar sürer?
Çoğu hastada birkaç hafta içinde belirgin rahatlama olur; tükürük artışı, dolgunluk hissi ve konuşmada farklılık bu dönemde olağandır. Süre kişinin ağız yapısına ve kullanma disiplinine göre değişir.
Protezle her şeyi yiyebilir miyim?
Zamanla beslenme büyük ölçüde normale döner, ama çok sert ve yapışkan gıdalarda dikkat gerekir. Doğal dişle kıyaslandığında çiğneme gücü daha azdır; sabit çözümlerin bu yönden avantajı vardır.
İmplant destekli protezle farkı ne?
Klasik hareketli protez diş eti üzerinde durur. İmplant destekli protez ise çeneye yerleştirilen implantlara oturur; belirgin şekilde daha iyi tutunur ve kemik erimesini yavaşlatır. Buna karşılık cerrahi işlem ve daha uzun süre gerektirir. Uygunluk tomografiyle değerlendirilir.
Ne sıklıkla yenilenmesi gerekir?
Çene kemiği diş çekildikten sonra yıllar içinde şeklini değiştirir; protez aynı kalırsa uyum bozulur. Bu nedenle periyodik kontrol ve gerektiğinde astarlama ya da yenileme gerekir. Aralık kişiye göre değiştiği için standart bir süre verilmez.